«گذار دیجیتال در آموزش زبان عربی: تحلیل انتقادی نقش هوش مصنوعی و مسیرهای پیش‌رو»
کد مقاله : 1010-ARCONF6 (R1)
نویسندگان
پوران رضائی چُوشَلی *1، علیرضا بابایی2
1استادیار گروه آموزش زبان و ادبیات عربی دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665، ایران، تهران
2استادیار گروه زبان و ادبیات عربی، مجتمع آموزش عالی زبان، ادبیات و فرهنگ شناسی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران.
چکیده مقاله
آموزش مهارت گفتاری زبان عربی به زبان‌آموزان فارسی‌زبان همواره با چالش‌هایی چون کمبود فرصت‌های تعامل واقعی، اضطراب کلامی، و ضعف در دقت صرفی، نحوی و تلفظی در تولید آنی گفتار همراه بوده است. با شتاب گرفتن گذار دیجیتال، ورود مدل‌های زبانی بزرگ افق‌های تازه‌ای گشوده است؛ اما کاربست نامدبرانه آن‌ها بدون ارزیابی دقیق، اثربخشی آموزشی را با تردید مواجه می‌کند. از این‌رو، هدف این پژوهش، تحلیل انتقادی نقش ChatGPT در تقویت مهارت گفتاری زبان عربی و بررسی ظرفیت آن در گسترش تعامل شفاهی زبان‌آموزان فارسی‌زبان است تا ضرورت و چگونگی بهره‌گیری هدفمند از این ابزار در برنامه‌های درسی تبیین شود.
روش پژوهش حاضر، توصیفی‌تحلیلی با رویکرد تحلیل انتقادی فناوری‌های آموزشی است. داده‌های زبانی پژوهش شامل نمونه‌هایی از تولیدات شفاهی، رونویسی گفتار و گفت‌وگوهای شبیه‌سازی‌شده میان زبان‌آموزان فارسی‌زبان سطح متوسط با ChatGPT است که در چهار سطح خطاهای تلفظی (آوایی)، صرفی، نحوی و واژگانی دسته‌بندی شدند. در مرحله بعد، کیفیت، دقت و مناسبت آموزشی بازخوردهای ارائه‌شده توسط ChatGPT با استفاده از چارچوب تحلیل خطای زبانی مورد ارزیابی و تحلیل انتقادی قرار گرفت.یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که ChatGPT با ایفای نقش هم‌صحبت مجازی، شبیه‌سازی موقعیت‌های مکالمه‌ای و ارائه بازخورد فوری، فرصتی مناسب برای تمرین تعاملی مستقل و کاهش اضطراب گفتاری فراهم می‌آورد. با این حال، تحلیل انتقادی داده‌ها نشان‌دهنده محدودیت‌های جدی این مدل از جمله ضعف در تشخیص ظرافت‌های آوایی و تلفظی، اختلاط میان عربی فصیح و عامیانه در مکالمه، ارائه بازخوردهای دستوری گاه ناقص یا نادقیق، و ناتوانی در تحلیل خطاهای ناشی از انتقال زبان مادری (فارسی به عربی) است.
کلیدواژه ها
مهارت گفتاری، آموزش زبان عربی، ChatGPT، تعامل شفاهی، زبان‌آموزان فارسی‌زبان، گذار دیجیتال.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر