| تحلیل معناشناختی کاربرد «لا» نفی در قرآن کریم (با تکیه بر شاخص‌های نحوی و بلاغی) |
| کد مقاله : 1020-ARCONF6 (R1) |
| نویسندگان |
|
علی پروانه *1، محمد حسن امرائی2، رحیم امرائی3، حدیث دارابی4 1مدرس گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. 2دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه لرستان، ایران. 3استادیار گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. 4مدرس گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه رازیف کرمانشاه، ایران. |
| چکیده مقاله |
| این مقاله به بررسی و تحلیل کارکرد «لا»ی نفی بر سر فعل مضارع در قرآن کریم از دو زاویة نحوی و بلاغی می‌پردازد و به دنبال بررسی تخصصی این نوع لای نفی در قرآن کریم با هدف رسیدن به مؤلفه‌ها ولطافت‌های معنایی مختلف آن است. روش کار در این مقاله چنین است که ابتدا سعی شده است گونه‌های مختلف ترکیب لای نفی بر فعل مضارع مشخص و سپس شمّه‌ای از مهم-ترین نکات بلاغی هر کدام از این اشکال با محوریت آیات قرآن کریم توضیح داده شود. نتیجه این که با توجه به سیاق کلام و از آن جا که کلام وحی قلة بلاغت و اوج سخنوری و فصاحت است؛ از این اسلوب (لا + فعل مضارع) که در مجموع 1563 بار در اشکال مختلف آن، برای بیان مباحث اساسی دین، همچون؛ توحید و نبوت و معاد و ... بهره برده، 915 بار از آن در مقاصد مختلف پند و اندرز استفاده شده است و این موضوع حکایت از آن دارد که قرآن کتاب پندها و هدایت‌هاست؛ لذا از نفی ارشادی بیشتر از نهی تحمیلی، استفاده کرده است و بدین شکل خداوند متعال کلام را مقتضای حال مخاطبان ساخته است. از دیگر معانی مجازی و ثانوی این نوع "لا" می‌توان به معانی مختلف: تاکید، انکار، قصر، عرض و تحضیض، نفی استمرار و تجدد و ... اشاره کرد که در این بحث به آن‌ها پرداخته شده است. |
| کلیدواژه ها |
| : قرآن کریم، لای نفی، فعل مضارع، نحو، بلاغت. |
| وضعیت: پذیرفته شده |
