کاربست مهارت‌های خودتنظیمی در آموزش صرف و نحو عربی بر پایۀ الگوی چرخه‌ای زیمرمن
کد مقاله : 1037-ARCONF6 (R1)
نویسندگان
اعظم محمودی *1، فاطمه علی‌پور2
1گروه آموزش زبان و ادبیات عرب، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی889-14665 تهران، ایران.
2گروه علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی889-14665 تهران، ایران.
چکیده مقاله
ماهیت انتزاعی و سلسله‌مراتبی صرف و نحو عربی و رویکردهای سنتی مبتنی بر اتکای صِرف به حافظه، یادگیری مستقل و پرورش فراشناخت را دشوار ساخته و منجر به ناکارآمدی تحصیلی شده است. گذار از یادگیری منفعل به فعال، نیازمند به‌کارگیری مهارت‌های خودتنظیمی در بافت خاص این درس است. پژوهش حاضر با هدف تبیین چگونگی کاربست این مهارت‌ها در بافت صرف و نحو عربی و تدوین چارچوب عملیاتی آن بر پایه‌ی الگوی چرخه‌ای زیمرمن انجام شد. چارچوب نظری پژوهش بر الگوی سه‌فازی زیمرمن (پیش‌اندیشی، عملکرد، خودبازاندیشی) استوار است. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش تحلیل محتوای جهت‌دار صورت پذیرفت. داده‌ها از طریق مصاحبه‌ی عمیق با ۱۴ متخصص (تا اشباع نظری) و بررسی اسناد مرتبط گردآوری، و با نرم‌افزار MAXQDA تحلیل شدند. یافته‌ها به شناسایی سه مضمون اصلی، به عنوان مؤلفه‌های خودتنظیمی در این بافت انجامید: ۱) پیش‌اندیشی (هدف‌گذاری قاعده‌محور و مرور پیش‌نیازها)؛ ۲) عملکرد (کاربست ابزارهای بصری مانند نمودار درختی، کدگذاری رنگی و چک‌لیست‌های فراشناختی حین تحلیل)؛ ۳) خودبازاندیشی (ریشه‌یابی و مستندسازی خطاها در کارپوشه). عملیاتی‌سازی این راهبردها با کاهش بار شناختی و تقویت نظارت فراشناختی، راهکاری عملی برای عبور از حافظه‌محوری و ارائه یک چارچوب کاربردی و ابزارهایی عینی برای معلمان و مؤلفان کتب درسی فراهم می‌آورد.
کلیدواژه ها
مهارت‌های خودتنظیمی، صرف و نحو عربی، الگوی چرخه‌ای زیمرمن، تحلیل محتوای جهت‌دار.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی