تحلیل مضامین دینی در کتاب عربی، زبان قرآن پایه نهم با تأکید بر حیطه شناختی بلوم

کد مقاله : 1064-ARCONF6 (R1)

نویسندگان

رضوان باغبانی * عضو هیئت علمی

چکیده مقاله

کتاب درسی یکی از مهم‌ترین ابزارهای تحقق اهداف نظام تعلیم و تربیت و انتقال دانش، ارزش‌ها و نگرش‌های مطلوب به نسل جدید است. در این میان، کتاب «عربی، زبان قرآن» به دلیل ماهیت خاص خود، علاوه بر کارکرد زبانی، ظرفیت انتقال و بازنمایی مضامین دینی، اخلاقی، اجتماعی و معنوی را نیز داراست. هدف از تحقیق حاضر واکاوی و تحلیل مضامین دینی کتاب عربی زبان قرآن پایه نهم دوره اول متوسطه با تأکید بر حیطه شناختی بلوم است. روش تحقیق، توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر تحلیل محتوای کیفی است. جامعه پژوهش، متن ده درس کتاب عربی، زبان قرآن پایه نهم چاپ سال ۱۴۰۴ است. به‌دلیل محدودیت جامعۀ آماری، از روش تمام‌شماری برای نمونه استفاده شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مضامین دینی در این کتاب غالبا به صورت غیرمستقیم و در متن موقعیت‌های داستانی، اخلاقی و اجتماعی ارائه شده‌اند و از این حیث، کتاب از ظرفیت قابل توجهی برای پیوند دادن آموزش زبان عربی با تربیت شناختی برخوردار است. با این حال، میزان صراحت و عمق پردازش مضامین دینی در درس‌ها یکسان نیست و در برخی موارد، مضمون دینی بیشتر در سطح انتقال ارزش باقی می‌ماند و فرصت کافی برای تحلیل، استدلال، مقایسه و داوری شناختی دانش‌آموز فراهم نمی‌شود. بر اساس یافته‌ها، تقویت پرسش‌های تحلیلی، استنباطی و مسئله‌محور در کنار مضامین دینی می‌تواند نقش کتاب را در تحقق تربیت شناختی افزایش دهد.

کلیدواژه ها

مضامین دینی، حیطه شناختی بلوم، عربی زبان قرآن، پایه نهم، دوره اول متوسطه.

وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی