| نقش دبیران ایرانی در حفظ و گسترش زبان عربی در دیوان‌سالاری عصر اموی و عباسی |
| کد مقاله : 1072-ARCONF6 (R1) |
| نویسندگان |
|
احمد لامعی گیو1، فاطمه پاسبان گل2، سمیه اقبالی نسب *3 1هیأت علمی دانشگاه بیرجند 2دانشجوی دانشگاه بیرجند 3ندارم |
| چکیده مقاله |
| پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش دبیران ایرانی در حفظ و گسترش زبان عربی در دیوان‌سالاری عصر اموی و عباسی با تکیه بر کتاب یتیمة الدهر فی محاسن أهل العصر اثر ابومنصور ثعالبی انجام شده است. مسئله اصلی این تحقیق آن است که ایرانیان چه نقشی در تثبیت و توسعه کارکردهای زبان عربی در نظام اداری و فرهنگی جهان اسلام داشته‌اند. روش پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر بررسی منابع تاریخی و ادبی، به‌ویژه اثر یادشده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که ایرانیان با برخورداری از تجربه دیرینه در نظام‌های دیوانی پیش از اسلام، به‌ویژه در دوره ساسانی، پس از ورود به ساختار خلافت اسلامی توانستند جایگاه مهمی در دیوان‌سالاری اموی و عباسی به دست آورند. آنان با فعالیت در مناصب دبیری و نویسندگی، نقش مهمی در تثبیت زبان عربی به عنوان زبان رسمی مکاتبات اداری و سیاسی ایفا کردند. همچنین دبیران ایرانی با ارتقای شیوه‌های نگارش دیوانی، توسعه نثر فنی، آموزش نویسندگی و مشارکت در تولید آثار ادبی، به شکوفایی زبان عربی کمک شایانی نمودند. بررسی گزارش‌های کتاب «یتیمة الدهر» نشان می‌دهد که شخصیت‌هایی همچون ابن عمید، صاحب بن عباد، بدیع‌الزمان همدانی و ابوالفتح بستی نمونه‌های برجسته‌ای از این نقش‌آفرینی هستند. در نهایت، نتیجه پژوهش حاکی از آن است که زبان عربی در تمدن اسلامی حاصل تعامل فرهنگی اقوام مختلف، به‌ویژه ایرانیان و اعراب، بوده و دبیران ایرانی سهمی اساسی در حفظ و گسترش آن داشته‌اند. |
| کلیدواژه ها |
| دبیران ایرانی، دیوان‌سالاری، زبان عربی، یتیمة الدهر، ثعالبی، عصر عباسی، نثر دیوانی |
| وضعیت: پذیرفته شده |
