| ارزیابی امکان جایگزینی مترجم انسانی توسط هوش مصنوعی؛ با تأکید بر منشأ ترجمه متون ادبی |
| کد مقاله : 1080-ARCONF6 (R2) |
| نویسندگان |
|
محمد یعقوبی *1، رؤیا رحمانی2 1محمد یعقوبی استادیار گروه آموزشی زبان و ادبیات عرب، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی، 889-14665، تهران، ایران. 2دانشجوی کارشناسی ارشد مترجمی زبان عربی دانشگاه تهران و دبیر عربی آموزش و پرورش، تهران، ایران. |
| چکیده مقاله |
| پژوهش حاضر با اتخاذ رویکردی توصیفی-تحلیلی و به‌صورت تطبیقی، به واکاوی و مقایسه فرایند و کیفیت ترجمه متون ادبی میان مترجم انسانی و مدل‌های هوش مصنوعی پرداخته است. مسئله محوری این مطالعه، فراتر از ارزیابی صرف خروجی نهایی، تبیین منشأ شناختی و سازوکار تصمیم‌گیری در بازآفرینی بافت فرامتنی، ظرایف سبکی، لحن و مؤلفه‌های فرهنگی است. پیکره پژوهش شامل نمونه‌های منتخب ادبی است که با تکیه بر شواهد متنی مورد ارزیابی قرار گرفته‌اند. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که سامانه‌های هوش مصنوعی به مدد الگوهای آماری و داده‌های آموزشی گسترده، متن‌هایی روان تولید می‌کنند؛ اما این عملکرد بر پایه بازترکیب دانش موجود استوار بوده و فاقد تجربه زیسته، آگاهی و درک شهودی است. در مقابل، مترجم انسانی با بهره‌گیری از قضاوت زیبایی‌شناختی، شهود و درک عمیق فرهنگی، لایه‌های عاطفی و ضمنی متن را بازآفرینی می‌کند. نتایج به‌دست‌آمده بر این حقیقت دلالت دارد که هوش مصنوعی نمی‌تواند جایگزین توانمندی‌های انسان در ترجمه ادبی شود، بلکه بهره‌گیری از آن به عنوان ابزاری مکمل در کنار مترجم حرفه‌ای، کارآمدترین رویکرد خواهد بود. |
| کلیدواژه ها |
| هوش مصنوعی، ترجمه ادبی، بافت فرامتنی، مترجم انسانی، منشأ شناختی |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی |
