| سبک‌شناسی جملات ندایی در علویّات سبع ابن ابی الحدید: مطالعه موردی قصائد پنجم، ششم و هفتم |
| کد مقاله : 1092-ARCONF6 (R1) |
| نویسندگان |
|
کتایون فلاحی * گروه زبان وادبیات عربی،واحدگرمسار،دانشگاه آزاداسلامی،گرمسار،ایران. |
| چکیده مقاله |
| اسلوب ندا یکی از پرکاربردترین اسالیب انشای طلبی در شعر عربی است که شاعر از رهگذر آن، خطابی مستقیم و عاطفی با مخاطبی -اعم از انسان، شیء، مکان یا مفهومی انتزاعی- برقرار می‌کند. قصائد پنجم، ششم و هفتم از مجموعه‌ی «القصائد السبع العلویات» ابن ابی الحدید معتزلی (۵۸۶-۶۵۶ق) از نمونه‌های غنی کاربرد این اسلوب در شعر علوی به شمار می‌روند. پژوهش حاضر، پس از مروری بر زندگی شخصی و ادبی ابن ابی الحدید و جایگاه او در مکتب کلامی معتزله‌ی بغداد ، و پس از تحلیل ساختاری و محتوایی این سه قصیده با روش توصیفی–تحلیلی، بیست‌وچهار شاهد ندایی برگرفته از این سه قصیده را استخراج و بررسی نموده است. هدف اصلی این نوشتار، طبقه‌بندی منادای هر شاهد بر پایه‌ی اقسام پنج‌گانه‌ی نحوی آن وتعیین نوع مخاطبان جملات ندایی و در نهایت تحلیل اغراض ثانوی بلاغی این اسلوب است. یافته‌ها نشان می‌دهد که در میان بیست‌وچهار شاهد، منادای مضاف با یازده مورد پربسامدترین نوع است و پس از آن، منادای نکره و منادای شبه مضاف قرار دارند. در متن، دو باب اختصاصی ندبه و استغاثه به‌روشنی یافت شد؛ همچنین نمونه‌ای از ندای بدون حرف ندا که از حیث ساختاری به باب اختصاص نزدیک است، شناسایی گردید. از منظر مخاطب‌شناسی، شش دسته مخاطب -خداوند،امام علی(ع)،آل بیت(ع) ،معشوق مجازی، اشیا و مکان و خودِ عاطفه‌ی شاعر- شناسایی شد که هر یک با اغراض بلاغی ثانویه ای چون تعظیم، تحبب، دعا، تشخیص و تفجّع پیوند دارند. |
| کلیدواژه ها |
| ندا، منادا، معانی ثانوی، علویّات سبع، ابن ابی الحدید. |
| وضعیت: پذیرفته شده |
