| تحلیل محتوای تصاویر کتاب‌های عربی دوره اول متوسطه بر اساس نظریه نشانه‌شناسی اجتماعی کرس و ون لیوون |
| کد مقاله : 1097-ARCONF6 (R1) |
| نویسندگان |
|
لیلا صادقی نقدعلی * دبیر آموزش و پرورش و دانش آموخته زبان و ادبیات عرب دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران. |
| چکیده مقاله |
| این پژوهش به نقش و عملکرد تصاویر در کتاب‌های درسی عربی دوره اول متوسطه (پایه‌های هفتم، هشتم و نهم) می‌پردازد. فرض اساسی آن است که تصاویر کتاب‌های درسی صرفاً جنبه تزیینی ندارند، بلکه بخش مهمی از محتوای آموزشی را منتقل می‌کنند و می‌توانند در درک مفاهیم زبانی، فرهنگی و ارتباطی به دانش‌آموزان کمک کنند. با این حال، پرسش اصلی این است که آیا این تصاویر به‌درستی طراحی شده‌اند و با اهداف آموزشی و محتوای متنی هماهنگی دارند یا خیر. پژوهش پیش‌رو با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی بر اساس چارچوب نشانه‌شناسی اجتماعی کرس و ون لیوون (۲۰۰۶)، به تحلیل تصاویر اصلی کتاب‌های عربی پایه‌های هفتم، هشتم و نهم (چاپ ۱۴۰۵) پرداخته است. تصاویر در سه سطح فرانقش بازنمودی، تعاملی و ترکیبی بررسی شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که در سطح بازنمودی، هر سه پایه از هر دو الگوی روایی و مفهومی بهره برده‌اند، هرچند با افزایش پایه تحصیلی، تصاویر روایی غالب می‌شوند. در سطح تعاملی، بیشتر تصاویر از نوع ارائه‌دهنده با زاویه روبرو هستند که با اهداف آموزشی هماهنگی دارد. در سطح ترکیبی، تناسب کامل میان متن و تصویر در بسیاری از موارد برقرار نیست و این ناهماهنگی می‌تواند به سردرگمی دانش‌آموزان و اختلال در فرایند یادگیری منجر شود. بر اساس این یافته‌ها، بازنگری در گزینش و چیدمان تصاویر با تأکید بر پیوستگی متن و تصویر، استفاده متوازن از تصاویر درخواستی و توجه به تفاوت‌های فرهنگی در طراحی بصری پیشنهاد می‌شود. |
| کلیدواژه ها |
| تحلیل تصویر، نشانه‌شناسی اجتماعی، کرس و ون لیوون، کتاب عربی، دوره اول متوسطه. |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی |
