| از حرف تا معنا؛ خوانش نشانه‌شناختی فراز حروف در مناظرۀ امام‌رضا(ع) و دلالت‌های آموزشی آن |
| کد مقاله : 1106-ARCONF6 (R1) |
| نویسندگان |
|
نجمه حسینیان‌فر * گروه آموزش زبان و ادبیات عرب، دانشگاه فرهنگیان، صندوق‌پستی -888 56441 تهران، ایران |
| چکیده مقاله |
| آموزش زبان عربی هنگامی می‌تواند اثربخش‌تر باشد که میان صورت زبانی و معنا و کاربرد، پیوندی تدریجی و منسجم برقرار شود. بااین‌حال، در برخی رویکردهای آموزشی، این پیوند به‌صورت روشمند تبیین نمی‌شود و آموزش ممکن است به بازشناسی حروف یا حفظ واژگان محدود بماند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نشانه‌شناختی فراز حروف در مناظرۀ امام‌رضا(ع) با عمران صابی و استخراج دلالت‌های آموزشی آن انجام شده است. چارچوب نظری پژوهش نشانه‌شناسی چارلز سندرز پیرس و سه‌گانۀ بازنمود و موضوع و تفسیرگر است. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش توصیفی‌تحلیلی انجام شده و پیکرۀ آن شامل فرازهای مربوط به جایگاه حروف، نسبت حروف با زبان‌ها، حروف منفرد، ترکیب حروف و اسم و صفت و پیوند آن‌ها با معنا و موصوف در متن مناظره است. یافته‌ها نشان می‌دهد که حروف منفرد، در وضعیت ذکر جداگانه، بر خود دلالت دارند، اما با ترکیب، بازنمودی مرکب و معنادار شکل می‌گیرد که در قالب اسم و صفت بر معنا دلالت کرده و مخاطب را به معنا و موصوف راهنمایی می‌کند. همچنین، پاسخ عمران به پرسش امام دربارۀ فهم، در سطح روایت، نشانه‌ای از تحقق فهم و شکل‌گیری تفسیرگر دانسته می‌شود. براین‌اساس، ساخت دلالی فراز حروف در مسیر «حرف منفرد ← ترکیب حروف ← اسم و صفت ← معنا و موصوف ← فهم مخاطب» قابل‌بازسازی است. نتیجه نشان می‌دهد که این فراز ظرفیت ارائۀ چارچوبی مفهومی برای طراحی فعالیت‌های معناگرا در آموزش حروف، واژگان و ترکیب‌های عربی را دارد و می‌تواند به تبیین پیوند میان میراث متنی کلاسیک و نیازهای آموزش معاصر زبان عربی کمک کند. |
| کلیدواژه ها |
| مناظرۀ امام‌رضا(ع)، فراز حروف، نشانه‌شناسی پیرس، دلالت‌های آموزشی، آموزش زبان عربی. |
| وضعیت: پذیرفته شده |
