| فعال‌سازی ظرفیت وحدت‌بخش آموزش زبان عربی در مدارس ایران: مسئله‌ها، راهکارها و الگوی پیشنهادی |
| کد مقاله : 1144-ARCONF6 (R1) |
| نویسندگان |
|
یاسر هوشیار * گروه آموزش زبان و ادبیات عرب، دانشگاه فرهنگیان، شیراز، ایران |
| چکیده مقاله |
| اسناد بالادستی تعلیم و تربیت ایران، صیانت از وحدت ملی و انسجام اجتماعی را از اهداف مهم نظام آموزشی می‌دانند، اما راهنمای روشنی درباره چگونگی تحقق این هدف در درس عربی، به‌عنوان درسی با پیوند مستقیم به میراث دینی و فرهنگی جهان اسلام، در دسترس نیست. مسئله پژوهش حاضر همین خلأ است: با وجود تأکید سیاستی بر هویت مشترک اسلامی، ظرفیت وحدت‌بخش آموزش زبان عربی هنوز به‌صورت نظام‌مند در قالب رویه‌های آموزشی مشخص فعال نشده است. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی، مبتنی بر مطالعه اسنادی و تحلیل مضمون کیفی، می‌کوشد ظرفیت‌ها، موانع و راهکارهای فعال‌سازی این پتانسیل را در قالب قرآن کریم، نهج‌البلاغه، اندیشه شهید مطهری، اسناد بالادستی تعلیم و تربیت ایران و پژوهش‌های تخصصی داخلی و بین‌المللی حوزه آموزش زبان و شایستگی میان‌فرهنگی تحلیل کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که این ظرفیت را می‌توان در هفت محور به‌کار گرفت: دسترسی نظام‌مند به میراث مشترک دینی، پیوند آموزش با اسناد سیاستی، تقویت مهارت گفت‌وگوی میان‌فرهنگی، بهره‌گیری هدفمند از ادبیات عرب، آشنایی با تنوع جهان عرب برای کاهش کلیشه‌های قومی-مذهبی، تقویت شایستگی فرهنگی معلمان، و تربیت حرفه‌ای معلمان در دانشگاه فرهنگیان. بر این پایه، الگویی چهارمرحله‌ای متمرکز بر شناسایی و بسط عناصر وحدت‌بخش متن آموزشی پیشنهاد شد. نتیجه‌گیری پژوهش این است که این ظرفیت تنها در صورتی فعال می‌شود که بازطراحی محتوا، روش تدریس و تربیت معلم به‌طور هم‌زمان و هدفمند صورت گیرد؛ در غیر این صورت، اشارات پراکنده به میراث مشترک، به‌خودی‌خود به همگرایی نمی‌انجامد. |
| کلیدواژه ها |
| آموزش زبان عربی، وحدت اسلامی، شایستگی فرهنگی، تربیت معلم، هویت اسلامی ـ ایرانی، الگوی آموزشی. |
| وضعیت: پذیرفته شده |
