بررسی تطبیقی ضمایر در زبان فارسی و عربی با رویکرد زبان‌شناسی آموزشی
کد مقاله : 1171-ARCONF6 (R1)
نویسندگان
عبدالرسول الهائی *
عضو هیئت علمی
چکیده مقاله
ضمایر از عناصر مهم نظام دستوری هر زبان به شمار می‌آیند و افزون بر نقش نحوی، در تعیین روابط ارجاعی، شخص، شمار، جنس و انسجام متن نقش دارند. تفاوت میان نظام ضمایر زبان فارسی و عربی، به‌ ویژه در حوزه شخص، شمار، جنس و نقش‌های نحوی، ضرورت بررسی تطبیقی این عناصر را از منظر آموزشی آشکار می‌سازد. پژوهش حاضر با هدف بررسی تطبیقی نظام ضمایر در زبان فارسی و عربی با رویکرد زبان‌شناسی آموزشی انجام شده است. این پژوهش از نظر روش، توصیفی ـ تحلیلی و تطبیقی و از نظر گردآوری داده‌ها کتابخانه‌ای است. داده‌های پژوهش از مباحث مربوط به ضمایر در کتاب دستور تطبیقی فارسی ـ عربی و منابع مرتبط با دستور زبان فارسی، عربی و زبان‌شناسی آموزشی استخراج و در گروه‌هایی شامل ضمایر شخصی منفصل و متصل، ضمایر مشترک، ضمایر اشاره، پرسشی و مبهم بررسی شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که نظام ضمایری عربی در مقایسه با فارسی از تمایزهای صرفی بیشتری برخوردار است و ویژگی‌هایی مانند جنس و تثنیه را در صورت‌های ضمیری بازنمایی می‌کند؛ درحالی‌که فارسی در بسیاری از موارد از صورت‌های مشترک استفاده می‌کند. همچنین ضمایر متصل فارسی، بسته به ساخت و بافت جمله، می‌توانند نقش‌های نحوی متفاوتی داشته باشند، درحالی‌که در عربی تمایز میان صورت‌های ضمیری بر اساس نقش دستوری آشکارتر است. این نتایج از منظر زبان‌شناسی آموزشی می‌تواند در شناسایی تفاوت‌های میان‌زبانی، طراحی محتوای آموزشی و تمرین‌های هدفمند و بهبود آموزش زبان عربی به فارسی‌زبانان مورد استفاده قرار گیرد.
کلیدواژه ها
ضمیر، زبان فارسی، زبان عربی، زبان‌شناسی آموزشی، زبان‌شناسی تطبیقی، معادل‌یابی.
وضعیت: پذیرفته شده