| بازنمایی هویت کنشگران اجتماعی در رمان «ثرثرة فوق النیل» اثر نجیب محفوظ: تحلیلی بر پایه الگوی ون‌لیوون |
| کد مقاله : 1199-ARCONF6 (R1) |
| نویسندگان |
|
الهام خادمی * دبیر رسمی آموزش و پرورش ناحیه 5 مشهد |
| چکیده مقاله |
| پژوهش حاضر به تحلیل بازنمایی هویت کنشگران اجتماعی در رمان ثرثرة فوق النیل اثر نجیب محفوظ می‌پردازد.مسئله اصلی پژوهش، چگونگی بازنمایی شخصیت‌های رمان در پیوند با بحران روشنفکری و شرایط اجتماعی ـ سیاسی مصر پس از انقلاب ۱۹۵۲ است. هدف پژوهش، تبیین سازوکارهای گفتمانی شکل‌گیری هویت شخصیت‌ها و بررسی نسبت آن با فضای اجتماعی رمان است.پژوهش از نظر هدف بنیادی، از نظر ماهیت داده‌ها کیفی و از نظر روش توصیفی ـ تحلیلی است و با بهره‌گیری از الگوی جامعه‌شناختی ـ معنایی ون‌لیوون در چارچوب تحلیل گفتمان انتقادی انجام شده است. داده‌ها از توصیف‌ها، گفت‌وگوها و روایت‌های مربوط به شخصیت‌های اصلی رمان استخراج و بر پایه مؤلفه‌هایی چون حذف و اظهار، فعال‌سازی و منفعل‌سازی فردارجاعی و گروه‌ارجاعی، پیوسته‌نمایی و گسسته‌نمایی، نقش‌دهی، هویت‌بخشی و تقابل‌نمایی تحلیل شده‌اند.یافته‌ها نشان می‌دهد که هویت شخصیت‌ها در سه سطح هویت منحط، هویت خاکستری و هویت تعالی‌جو بازنمایی می‌شود. در سطح نخست پوچی، اعتیاد، لذت‌جویی و انفعال اجتماعی برجسته است؛ در سطح دوم، تناقض‌ها و ظرفیت‌های اخلاقی شخصیت‌ها آشکار می‌شود؛ و در سطح سوم، حادثه تصادف زمینه حرکت برخی شخصیت‌ها به سوی مسئولیت‌پذیری را فراهم می‌کند.یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد محفوظ با تمرکز بر روشنفکران و کمرنگ‌سازی مستقیم صاحبان قدرت، بحران هویت و بی‌عملی اجتماعی را به‌صورت غیرمستقیم و نمادین نقد می‌کند. |
| کلیدواژه ها |
| نجیب محفوظ، ثرثرة فوق النیل، ون لیوون، تحلیل گفتمان انتقادی، کنشگران اجتماعی، بازنمایی هویت. |
| وضعیت: پذیرفته شده |
